blog.ahm.nl » Aanwinsten

29 augustus 2010: laatste dag Hoerengracht

Gusta Reichwein — Sun, 29 Aug 2010 00:06:20 +0000

In de afgelopen maanden heeft het AHM het kunstwerk The Hoerengracht van Edward en Nancy Kienholz tentoongesteld. Tegelijkertijd heeft het museum een selectie getoond van kunstwerken die zijn vervaardigd in het kader van het project Red Light Art District, enkele zijn door het museum aangekocht waaronder ‘Snackbar’ van Laurence Aëgerter.
Deze kunstenares kreeg negen maanden lang een voormalig bordeelpand in de Korsjespoortsteeg als tijdelijke studio. Ze gebruikte de ruimte om haar rol als kunstenaar in de politieke en culturele context van de buurt te onderzoeken en organiseerde een reeks installaties en performances.
Gezeefdrukte posters kondigden de in totaal acht transformaties van de ruimte aan. Sommigen waren absurd en poëtisch, in mindere of meerdere mate realistisch, zoals de Turkse snackbar. Met nachtelijke projecties van beelden die van internet waren gehaald verbeeldde ze de conceptuele kern van haar voorgestelde nieuwe functies voor het pand. Deze projecties liet ze met een technische camera haarscherp fotograferen. De klok, de wastafel en de barsten in de muur waar het bed tegen vastgeschroefd was, schemeren door in het door Aëgerter op de ruimte geprojecteerde beeld van de snackbar. Aan deze sociale gelegenheden nam de kunstscène evenals de buurt actief deel, wat bijzondere momenten van verwarring opleverde. Zo ontkrachtte Aëgerter de geschiedenis van de ruimte en onderzocht ze de toekomstmogelijkheden. Meer informatie

Nieuw in het AHM: de DutchDress

Hester Gersonius — Wed, 14 Jul 2010 12:33:01 +0000

De laatste aanwinst van het Amsterdams Historisch Museum (AHM) is de hit van het WK van 2010: de DutchDress – bedacht door twee Amsterdamse vrouwen (Hannah de Groot en Marloes Nabben) en ontworpen door het Amsterdamse fashion label Supertrash. Het sexy jurkje werd in Zuid-Afrika door tenminste één Amsterdamse gedragen en uitvoerder Bavaria haalde wereldwijd de voorpagina’s nadat enkele ‘Bavaria babes’ in de gevangenis belandden. De DutchDress staat voor originaliteit, brutaliteit, creativiteit en humor: eigenschappen die zowel bij Amsterdam als bij het AHM horen. Bekijk hieronder een interview van het AHM met Hannah en Marloes over de DutchDress.

Win een kijkje achter de schermen van het AHM
E-mail jouw DutchDress foto naar five23she@photos.flickr.com (onder vermelding van je e-mailadres) en maak kans op een van de drie exclusieve rondleidingen door het depot van het AHM. Zie hoe de DutchDress en de rest van de collectie van Amsterdam wordt bewaard, op een plek die normaal gesproken gesloten is voor publiek. De tour wordt feestelijk afgesloten met een lunch in Museumcafé Mokum.

Amstelveld, Meijer Bleekrode, ca. 1935

Maarten Jansen — Mon, 26 Apr 2010 13:57:51 +0000

In maart van dit jaar is een gezicht op het Amstelveld door Meyer Bleekrode (1896-1943) aangekocht. Behalve de markt op het Amstelveld is ‘de Dogger’ afgebeeld, de boot rechts op de voorgrond. Aanvankelijk was dit een van de laatste in gebruik zijnde waterhalers; hij heeft ooit dienst gedaan voor de Amstelbrouwerij. Toen in 1888 door de komst van de waterleiding het nut van de dit boottype verdween, bouwde de familie Dogger het vaartuig om tot verkooppunt voor kolen en hout aan het Amstelveld. Op het schilderij is te zien dat naast de Dogger twee andere kolenschepen aan de kade liggen. Met het grootscheeps beschikbaar komen van gas brak begin jaren zeventig weer een nieuwe levensfase aan voor de boot. De toenmalige eigenaar maakte er een woonboot van. Tegenwoordig valt de Dogger nog steeds op dezelfde plek te aanschouwen. Voor zover bekend is het de enige ‘verschwaterhaalder’ die nu nog bestaat. Meer informatie

Vazen, Marcel Wanders, 1990

Gusta Reichwein — Sat, 17 Apr 2010 13:00:13 +0000

Op 31 maart heeft Jos Holtkamp de presentatie “Ontmoet de Willets” geopend in Museum Willet-Holthuysen. De erflaters aan wie wij het museum te danken hebben staan centraal in deze semi-permanente tentoonstelling. Hun rol als verzamelaars van kunstnijverheid wordt breed uitgemeten en wordt tevens als uitgangspunt genomen voor een nieuw initiatief om Amsterdamse verzamelaars bijeen te brengen in het huis aan de Herengracht 605. De kunstbeschouwingen zoals Abraham Willet die daar organiseerde zullen als uitgangspunt dienen voor bijeenkomsten met hedendaagse Amsterdamse verzamelaars.
Jos Holtkamp, zelf verzamelaar van hedendaagse vormgeving, vertelde in zijn toespraak over de geschiedenis van het verzamelen van toegepast kunst en het belang van de relatie tussen verzamelaars en musea. Hij concretiseerde het verband tussen verleden en heden op zeer bijzondere wijze door het museum een kunstwerk te schenken dat in 1990 door Marcel Wanders is vervaardigd. Het zijn twee vaasjes die op een sokkel van bakstenen zijn geplaatst. Wanders, die zich inmiddels tot een van de meest vooraanstaande ‘Dutch designers’heeft ontwikkeld, maakte dit kunstwerk als eerbetoon aan Hyke Koopmans en Margie Bitterswijk, twee vrouwen die belangrijk zijn geweest voor de kunstnijverheid in Nederland. In 1960 richtten zij galerie Kapelhuis in Amersfoort op waar zij 32 jaar lang spraakmakende exposities op het gebied van kunstnijverheid hebben georganiseerd.
Het geschenk en de woorden van Jos Holtkamp hebben op zeer bijzondere wijze het nieuwe elan in Museum Willet-Holthuysen tot uitdrukking gebracht. Het kunstwerk van Marcel Wanders is te zien in de ontvangstruimte in Museum Willet-Holthuysen.

Beeld van Spinoza, Nicolaas Dings, 2008

Laura van Hasselt — Sun, 21 Mar 2010 09:53:20 +0000

Het leuke van voorstudies is dat ze soms heel anders zijn dan het uiteindelijke kunstwerk. Dit beeldje van Spinoza is een voorstudie, maar het is ook een kunstwerk op zich. Beeldhouwer Nicolas Dings (Tegelen 1953) maakte het in 2008. Hij had de opdracht gekregen om een monument op te richten voor Baruch de Spinoza (Amsterdam 1632 – Den Haag 1677), een van de grootste denkers van de 17e eeuw. Een van zijn beroemdste uitspraken is: ‘Het doel van de staat is de vrijheid’.

Dit beeld is een oefenversie. Het eind 2008 onthulde monument staat tegenover het Stadhuis op de Zwanenburgwal in Amsterdam, de geboorteplek van de beroemde filosoof. Het beeld dat het AHM samen met het Joods Historisch Museum aankocht is een stuk kleiner, zo’n 90 cm hoog. Het is gemaakt van aluminium, wat een heel ander effect geeft dan het zware brons van de grote versie. Maar er zijn meer verschillen.

Zo heeft de grote bronzen Spinoza kleine mussen, parkieten en rozen op zijn mantel. Die ontbreken bij het kleine beeld. In plaats daarvan heeft de kunstenaar kleine flesjes mineralen op het beeld bevestigd en een aantal ronde tekeningetjes. De tekeningen komen uit de Iconologia van Cesare Ripa, een beroemd emblemenboek waaruit veel werd geciteerd in de tijd van Spinoza. De tekeningen verbeelden onder andere de menselijke deugden en ondeugden.

Dan is er nog iets wat bij het grote beeld ontbreekt: de kleine Spinoza heeft een enorme omgekeerde trechter op zijn hoofd. Staat die symbool voor de goddelijke ingevingen in het machtig brein van Spinoza? Of juist voor de verspreiding van zijn gedachtegoed over de wereld? Misschien is het gewoon niets meer dan het afgietkanaal, een overblijfsel van het beeldhouwproces. Intrigerend is het zeker.

Priesterstola Jan van Kilsdonk

Hester Gersonius — Tue, 26 Jan 2010 10:52:32 +0000

Het Archief van de Nederlandse Jezuïeten schonk deze stola aan het Amsterdams Historisch Museum.

De stola is in 1995 bij de Amsterdamse oud-studentenpastor Jan van Kilsdonk SJ (1917-2008) in de Oude Kerk omgehangen ter gelegenheid van zijn gouden priesterfeest. Links op de stola staat het wapen van Amsterdam en rechts het wapen van Ignatius van Loyola (1491-1556), de stichter van de rooms-katholieke Jezuïetenorde waar pater Van Kilsdonk toebehoorde. Bij de stola hebben zijn medepaters van kerk De Krijtberg aan het Singel ook het kazuifel geschonken die Van Kilsdonk bij de viering in 1995 heeft gedragen.

Jan van Kilsdonk stond bekend als een progressief pastor, omdat hij al vroeg in verzet kwam tegen de dogma’s van de Kerk over homoseksualiteit, celibaat en voorbehoedsmiddelen. Nadat pater Van Kilsdonk in 1960 geestelijk begeleider werd bij de katholieke Amsterdamse studentenvereniging Sanctus Thomas Aquinas, stichtte hij o.a. samen met Huub Oosterhuis de Amsterdamse Studentenekklesia. Toen de studentenekklesia in conflict kwam met de bisschop over de betekenis van de Eucharistie en het priesterschap bleef Van Kilsdonk solidair met hen, maar bleef lid van de jezuïetenorde en celibatair priester.

Net als de beroemde Majoor Bosshardt (1913-2007), die eveneens Amsterdam als werkterrein had, ondersteunde Jan van Kilsdonk veel maatschappelijke verschoppelingen. Hij was vooral een grote steun en toeverlaat voor veel homo’s die worstelden met hun identiteit, inclusief hun ouders. Vanaf de jaren tachtig van de 20ste eeuw heeft hij veel aids-patiënten begeleid in hun laatste levensjaren. Van Kilsdonk ontving verschillende onderscheidingen, o.a. in 2006 het eerste Roze Lieverdje van RozeLinks, de homogroep van GroenLinks, voor zijn verdiensten voor seksuele diversiteit en homo-emancipatie.

Alfred Gideon Boissevain (1870-1922), Willem Witsen

Amsterdams Historisch Museum — Sun, 10 Jan 2010 12:00:50 +0000

Kort geleden verwierf het Amsterdams Historisch Museum een onbekend portret van Willem Witsen. De voorgestelde persoon, Alfred Gideon Boissevain (1870-1922), was de zoon van Charles Boissevain (1842-1927), hoofdredacteur-directeur van het Algemeen Handelsblad. Lees meer

Gerard den Brabander in Eylders, circa 1960-’65

Annemarie de Wildt — Fri, 16 Oct 2009 13:00:36 +0000

Na aankoop van het schilderij Den Brabander in Hoppe deed het Parool op 21 september 2009 een oproep om de personen op het schilderij te identificeren. Dat leverde enkele tientallen reacties op.
De dichter Gerard den Brabander zit links voor op Van den Bergs kunstwerk. Hij schenkt net iets in. De man achter in blauwe kiel is de schilder zelf.

De statige figuur rechts, met het bosje bloemen, is de schilder Jan van Herwijnen. Zijn dochter stelt het vast, vrijwel iedereen is het erover eens. Waarom had hij een bosje bloemen bij zich? Medeschilder Leo Schatz: “Van Herwijnen was een handige donder. Hij kwam vaak met een schilderij onder de arm naar Amsterdam vanuit Bergen en wist dan altijd wel iemand dat schilderij in de maag te splitsen voor tweehonderd gulden of zo. Dat geld werd natuurlijk meteen stukgeslagen in de kroeg, maar van het laatste geld kocht hij een bloemetje voor zijn vrouw.” Collega Theo Kley zoekt het ook in die sfeer. Volgens hem zien we de schilder hier aan het eind van een alcoholische escapade van een dag of tien, zoals hij die regelmatig maakte. En hij had dus al voor een bosje bonjedempers gezorgd. Dochter Geertrui van Herwijnen heeft een andere verklaring: “Hij kwam vaak thuis met prachtige bouquetten van IJsselstein op het Rokin om ze te schilderen.”

Voor de nette man in het midden kwamen drie namen het meest ter tafel: dichter J.C. Bloem, journalist/schrijver Jacques Gans en caféhouder John Eylders. Bloem-biograaf Bart Slijper sluit vrijwel uit dat zijn hoofdfiguur hier te zien is. “Het is niet zijn gezichtsuitdrukking. En ik heb al zijn monturen bekeken en geen daarvan lijkt op deze. Bovendien: Bloem kwam veel in het café maar vooral eind jaren veertig, begin jaren vijftig. In 1959 ging hij de stad uit en als hij terug kwam was het niet om in de kroeg te gaan zitten.” En Willem Maas, biograaf van Jacques Gans: “Gans is het niet, die had ook slechts haar links en rechts op zijn hoofd, maar dat was veel langer en slordiger. En hij had een ander postuur.” Vergelijking met sommige foto’s van John Eylders maak duidelijk: hij kan dat heel goed zijn. Een brief van Van den Berg’s dochter Margot verschaft uiteindelijk opheldering. Ze stuurt een kopie van een schets die ze gevonden heeft in het archief van haar vader. Het gaat om schilder Jan den Hengst. De man in het bruine pak links van de schilder blijkt Jan Schreiner en schuin achter hem aan het raam zit Jan Smals. De dames aan de bar staan er, valt te vrezen, slechts ter decoratie.

Uit de aantekeningen van de schilder blijkt ook dat het café Eylders is. Den Brabander was stamgast bij Eylders, waar hij vaak een heel goede vriendin ontmoette: Dieuwke Eringa. Ze was dichteres en schreef haar memoires, “Ik ben van elf” waarin zowel Den Brabander als Café Eylders een grote rol spelen.

We moeten nog één een figuur opsporen. De kleine man links. Meest genoemd: Jacques Gans en schijver/journalist Ab Visser. Gans is het niet, zegt Willem Maas, die was veel grijzer. Visser is het vermoedelijk wel: hij was kort en had een handicap waardoor hij voorovergebogen stond. Dat wordt inderdaad bevestigd door de aantekeningen van de kunstenaar.

Annemarie de Wildt/Paul Arnoldussen (Het Parool)

Bronnen: reacties op oproep Parool en site AHM

Zoek de verschillen

Laura van Hasselt — Thu, 01 Oct 2009 12:39:24 +0000

Twee Amsterdamse burgemeesters, beiden staand. De een heeft een ambtsketting in de hand, de ander een paar handschoenen. Allebei kijken ze je met een schuin hoofd recht in de ogen. Koos Breukel maakte de foto van Job Cohen in 2008, naar het voorbeeld van Rembrandts portret van Jan Six uit 1654.
Six was op dat moment nog geen burgemeester (dat zou hij pas in 1691 worden), maar hij behoorde al wel tot de machtigste mannen van de stad. En dat zie je. Zowel hij als Cohen hebben de bedachtzame blik van een man die weet wat het is om gezag te hebben.
De foto van Cohen hangt in de vaste opstelling van het Amsterdams Historisch Museum. Het portret van Six maakt deel uit van de particuliere collectie Six, maar zal vanaf de zomer van 2010 geregeld in het Rijksmuseum te zien zijn. Het hier afgebeelde portret is een 19de-eeuwse prent naar het schilderij door Johann Wilhelm Kaiser.

Liftbordje Maagdenhuis

Amsterdams Historisch Museum — Thu, 01 Oct 2009 12:36:14 +0000

Op 16 mei 1969 bezetten honderden studenten het Maagdenhuis, het administratieve centrum van de Universiteit van Amsterdam op het Spui. Ze eisten medebeslissingsrecht en openbaarmaking van universitaire beleidsstukken. Tijdens de bezetting sloopten studenten dit bordje uit de lift die uitsluitend bestemd was voor curatoren, presidium, docenten en stafleden. Het afgeschroefde liftbordje staat symbool voor het anti-autoritarisme van die tijd. Jarenlang heeft Cora van der Veere het liftbordje bewaard. Op 13 mei 2009 schonk zij het liftbordje aan het museum tijdens de presentatie van het boek ‘Maagdenhuis bezet ‘69′ met foto’s van Paul van Riel en de opening van de gelijknamige presentatie.
Inv.nr. 95